Onderwerp: Mediation, Strafrecht

Strafrecht, met hier en daar een mediation

In september 2015 verschenen in Nederland twee onderzoeken over herstelbemiddeling in het strafrecht. Het eerstgenoemde is een evaluatie van de pilots die in 2014 en 2015 zijn bekostigd door het ministerie van Veiligheid & Justitie (V&J). In het onderzoek zijn zowel deelnemende slachtoffers en daders als mediators en verwijzers (politie, openbaar ministerie en rechters) bevraagd over hun ervaringen. Het onderzoek bevat onder meer informatie over enkele kenmerken van de deelnemers aan de gesprekken, hun verwachtingen van te voren, na afloop en na verloop van tijd. Ook naar de inhoud van de overeenkomsten – waarvan ruim 75 percent van de respondenten zegt tevreden te zijn – is gekeken. De verwijzers nemen een succesvolle mediation in ieder geval serieus: in 75 percent van de gevallen volgt een sepot. De meeste respondenten onder de slachtoffers en daders zijn afkomstig uit de pilots die zijn opgezet bij zes rechtbanken en een pilot in Utrecht, waar verwijzing naar mediation in de politiefase centraal stond. Het minst tevreden blijken de betrokkenen over de mogelijkheden om te komen tot ‘waardeherstel’. Het Tilburgse onderzoek kun je downlaoden via rijksoverheid.nl

hooliflowerDe Minister van Veiligheid & Justitie kondigde in een brief aan de Tweede Kamer op basis van het Tilburgse evaluatie onderzoek aan dat hij mediation in strafzaken zal inpassen in het strafrecht (TK II, 2015-2016, 29528, nr. 10). De evaluatie van de resultaten laten volgens de minister zien dat mediation een wezenlijke aanvulling is op het reguliere strafrecht. Hij verwacht dat inpassing ‘binnen de bestaande financiële kaders’ kan gebeuren. Een mooi politiek eufemisme om te zeggen dat de status en de inpassing van mediation in strafzaken in Nederland nog immer ongewis is. Het is te hopen dat de Tweede Kamer de financiële kaders bij de begrotingsbehandelingen wat steviger op de kaart weet te krijgen.

De minister schrijft in de brief verder dat het resultaat op het welbevinden van de deelnemers hem tegenvalt. Toch meldt ruim 40 percent van de deelnemers dat ze zich beter voelen door de mediation. Het evaluatieonderzoek vergelijkt het welbevinden van deelnemers aan mediation niet met dat van slachtoffers en daders die zonder mediation door het strafrecht worden geloodst. Een dergelijke vergelijking wordt wel gedaan in het tweede onderzoek, dat laat zien dat bemiddeling in strafzaken een significant effect heeft op recidive vermindering van daders. In dit onderzoek is de dadergroep ‘met bemiddeling’ vergelijken met een dadergroep ‘zonder’. De daders zijn allen afkomstig uit een bemiddelingsbestand van het Openbaar Ministerie in Zuid-Limburg. Het onderzoek van de Universiteit Maastricht laat zien dat deelname aan bemiddeling in strafzaken een significant effect heeft op het verminderen van de recidive van daders, vergeleken met daders die in het reguliere strafrecht traject terechtkomen (zonder bemiddeling). Het artikel van Jacques Claessen c.s. over het onderzoek in het Nederlands Juristenblad kun je hier lezen.