» mediation

Onderwerp: Mediation, Strafrecht

Een goed excuus kan wonderen doen

Een excuus van een dader moet niet gericht zijn op het verwerven van begrip voor de dader zelf. Een ‘goed voorbeeld’ van zo’n slecht excuus is datgene waar acteur Kevin Spacey mee kwam, toen hij in het kader van de #metoo beweging werd beschuldigd van seksueel misbruik. Spacey probeerde begrip voor zichzelf te verwerven door ‘uit de kast’ te komen als homoseksueel. Zijn excuses kwamen niet over, zo bleek uit reacties op sociale media.

Ook in Nederland ging een bekende dader, Camiel Eurlings, de mist in met zijn publieke excuses. Het begrip van de dader moet in ieder geval niet gaan over begrip voor de dader zelf. Het moet gaan over het door de daad aangerichte leed. Ik schreef er een stukje over voor NRC-Handelsblad.


Onderwerp: Mediation, Strafrecht

Zeuren over geld

Zeuren over geld: ik hou er niet van. Niet als mens, niet als mediator. Toch doe ik het nu. Hoe komt dat?

Ik ben een van de ruim honderd mediators die de afgelopen jaren bemiddelden in duizenden strafzaken die door officieren van justitie en rechters werden doorverwezen naar mediation. In NRC schreef ik onlangs waarom dat een goede zaak is. Ik ben er namelijk blij mee dat anno 2017 al zoveel slachtoffers en daders de kans krijgen om de onderlinge verhoudingen te verbeteren, de emotionele en materiele schade te herstellen. Mediator in strafzaken zijn: het is bevredigend werk. Daar hoor je mij dus niet over zeuren.

Ik zeur over geld.

Want mediators in strafzaken moeten ook ergens van leven. Het zijn mensen van vlees en bloed die geld nodig hebben om hun eten en hun rekeningen te betalen. Al vijf jaar nemen mediators in strafzaken genoegen met een vergoeding van 800,- euro per zaak, exclusief BTW, per twee mediators. Steeds opnieuw wordt ons voorgespiegeld: dit is tijdelijk. Er is op dit moment weinig budget, maar dit wordt beter.

Alle strafzaken worden in co-mediation uitgevoerd, daar zijn goede redenen voor. Bij een gemiddelde besteding van pak-hem-beet 15 tot 20 uur per mediation per mediator levert dat een uurloon op van: 20 euro per uur, ex BTW, inclusief reis- en kantoorkosten. Voor een ervaren mediator in strafzaken. Minder dan het wettelijk minimumloon van een 23-jarige.

Mediators in strafzaken verdienen minder dan advocaten in strafzaken op toevoeging. En die hebben ook al bepaald geen vetpot. Eerder rekende ik in het Tijdschrift Conflicthantering voor hoe dat beter kan: honoreer advocaten en mediators in strafzaken tenminste volgens de rijksbreed conforme vergoeding met 125,- euro per uur.

Want waarom betaalt de rijksoverheid veel hogere vergoedingen aan professionals die zij zelf voor eigen doelstellingen of ten eigen bate inhuurt dan voor professionals die burgers begeleiden om heftige conflicten de wereld uit te helpen?

‘Geen budget’

Gisteren was ik door het ministerie van V&J uitgenodigd op het Derde Congres over de beoogde modernisering van het Wetboek van Strafvordering. SG Siebe Rienstra kondigde aan dat er echt iets moet gebeuren aan de honorering van advocaten. Daar ben ik het van harte mee eens. Al denk ik: eerst geloven, dan zien? De discussie hierover sleept zich immers al jaren voort. En: geen woord van Riedstra over de honorering van mediators in strafzaken.

Op verzoek van het ministerie was ik om 09.15 present, om de Lagerhuisdebatten met Astrid Joosten waar ik aan mee zou doen voor te bespreken. Vanaf half twaalf was ik aan de beurt. Vervolgens tot 16:30 drie keer een uur in touw. Met veel plezier. Ik was blij met de kans om mediation in strafzaken neer te zetten op zo’n belangrijk congres.

Toch wringt het. Ik weet het. Het is gezeur. Gezeur over geld.

Van tevoren had de organisatie mij gezegd dat er ‘geen budget’ is voor advocaten en zzp’ers: dus voor mediators zoals ik. Natuurlijk, Astrid Joosten (ze deed het uitstekend) werkt niet gratis. Ook voor de voortreffelijke cateraars is ‘strijken met de eer’ niet materieel genoeg. De vertegenwoordigers uit de strafrechtketen worden betaald door de belastingbetaler: zij ontvangen hun salaris/bezoldiging. Dit wordt niet gekort vanwege hun aanwezigheid op een congres met hapjes en drankjes op kosten van de belastingbetaler. Ik geef toe: zzp’ers en advocaten mochten een vorkje meeprikken.

Akkoord. Wij ondernemers maken dit vaker mee. We geloven in wat we doen, dus hup: niet zeuren. Daar gaan we weer. Op eigen kosten naar een overheidscongres.

Het wringt

Het was een inspirerende en constructieve dag. Aan het eind van de middag kwam de alleraardigste mevrouw van het ministerie nog even naar me toe om me te bedanken. Het was goed gegaan, dat vond zij ook en hier – ze stak haar hand uit met een envelopje erin – was nog een aardigheidje. Ze drukte me een bon in de hand. Een wetenschapster die ook op het congres was en toekeek zei tegen me: nou, dat is goed van het ministerie! Jij verdient echt wel een dikke bon! Je hebt er hard voor gewerkt.

Ik vroeg aan de wetenschapster of ze met me wilde wedden: zou het een dikke of een dunne bon zijn? De wetenschapster gokte op: 150,- euro.

Ik keek haar meewarig aan. Ik ben al zo vaak uitgenodigd door rechtspraak, openbaar en/of andere ministeries om een leuke presentatie te verzorgen en een halve of hele dag te spenderen in het geweldige gezelschap dat deze professionals bijeen brachten. In ruil voor een fles (zure) wijn of: helemaal niets.

Ik gokte op: 50,- euro. De wetenschapster keek me ontzet aan: zo weinig zal het toch niet zijn?

Gelukkig! Of nee, helaas! Ik kreeg meer gelijk dan de wetenschapster. Als bedankje voor 10 uur inzet (inclusief voorbereiding) werd me een vvv-bon van 25,- euro in mijn handen gedrukt. Omgerekend een uurloon van 2,50 euro. Inclusief of exclusief BTW? Reiskosten? Ik zou het niet weten. Wat ik wel weet is: dit is wat het ministerie van Veiligheid & Justitie overheeft voor de inzet van een gekwalificeerde professional als ik zelf.

Wat een belediging. Ik had het liever gratis gedaan.

En ja, ik weet het, een gegeven paard mag je niet in de bek (ik weet het: mond) kijken. Dat is niet netjes. Ik ben keurig opgevoed. Maar ik heb er genoeg van. Echt. Meer dan genoeg. Tabak!

De vvv-bon ter waarde van 25 euro ligt hier klaar. Samen met een concept-brief aan de nieuwe minister van V&J. Waarin ik uitleg dat ook mediators in strafzaken een redelijk honorarium willen. Dat ik geen aalmoes van een ministerie hoef. Dat ik en mijn collega-mediators-in-strafzaken fatsoenlijk betaald willen worden voor het werk wat we doen.

Dus, zodra bekend is wie de nieuwe minister van V&J wordt, dan krijgt zij of hij post. Van mij. Een brief. En een vvv-bon van 25,- euro. Bekostigd uit de eigen justitie begroting. Eens informeren welke bewindspersoon daarvan wel een hypotheek weet te financieren.


Onderwerp: Mediation, Strafrecht

Strafrecht, met hier en daar een mediation

In september 2015 verschenen in Nederland twee onderzoeken over herstelbemiddeling in het strafrecht. Het eerstgenoemde is een evaluatie van de pilots die in 2014 en 2015 zijn bekostigd door het ministerie van Veiligheid & Justitie (V&J). In het onderzoek zijn zowel deelnemende slachtoffers en daders als mediators en verwijzers (politie, openbaar ministerie en rechters) bevraagd over hun ervaringen. Het onderzoek bevat onder meer informatie over enkele kenmerken van de deelnemers aan de gesprekken, hun verwachtingen van te voren, na afloop en na verloop van tijd. Ook naar de inhoud van de overeenkomsten – waarvan ruim 75 percent van de respondenten zegt tevreden te zijn – is gekeken. De verwijzers nemen een succesvolle mediation in ieder geval serieus: in 75 percent van de gevallen volgt een sepot. De meeste respondenten onder de slachtoffers en daders zijn afkomstig uit de pilots die zijn opgezet bij zes rechtbanken en een pilot in Utrecht, waar verwijzing naar mediation in de politiefase centraal stond. Het minst tevreden blijken de betrokkenen over de mogelijkheden om te komen tot ‘waardeherstel’. Het Tilburgse onderzoek kun je downlaoden via rijksoverheid.nl

hooliflowerDe Minister van Veiligheid & Justitie kondigde in een brief aan de Tweede Kamer op basis van het Tilburgse evaluatie onderzoek aan dat hij mediation in strafzaken zal inpassen in het strafrecht (TK II, 2015-2016, 29528, nr. 10). De evaluatie van de resultaten laten volgens de minister zien dat mediation een wezenlijke aanvulling is op het reguliere strafrecht. Hij verwacht dat inpassing ‘binnen de bestaande financiële kaders’ kan gebeuren. Een mooi politiek eufemisme om te zeggen dat de status en de inpassing van mediation in strafzaken in Nederland nog immer ongewis is. Het is te hopen dat de Tweede Kamer de financiële kaders bij de begrotingsbehandelingen wat steviger op de kaart weet te krijgen.

De minister schrijft in de brief verder dat het resultaat op het welbevinden van de deelnemers hem tegenvalt. Toch meldt ruim 40 percent van de deelnemers dat ze zich beter voelen door de mediation. Het evaluatieonderzoek vergelijkt het welbevinden van deelnemers aan mediation niet met dat van slachtoffers en daders die zonder mediation door het strafrecht worden geloodst. Een dergelijke vergelijking wordt wel gedaan in het tweede onderzoek, dat laat zien dat bemiddeling in strafzaken een significant effect heeft op recidive vermindering van daders. In dit onderzoek is de dadergroep ‘met bemiddeling’ vergelijken met een dadergroep ‘zonder’. De daders zijn allen afkomstig uit een bemiddelingsbestand van het Openbaar Ministerie in Zuid-Limburg. Het onderzoek van de Universiteit Maastricht laat zien dat deelname aan bemiddeling in strafzaken een significant effect heeft op het verminderen van de recidive van daders, vergeleken met daders die in het reguliere strafrecht traject terechtkomen (zonder bemiddeling). Het artikel van Jacques Claessen c.s. over het onderzoek in het Nederlands Juristenblad kun je hier lezen.


Onderwerp: Mediation, Strafrecht, VPT

Verhaal brengen

Aan de registratiesystemen van de overheid waar medewerkers incidenten kunnen melden over agressie (bekend onder de afkortingen ARO, GIR – en dergelijke) is een nieuwe lijst toegevoegd met eenvoudige vragen. Deze extra vragen zijn het resultaat van een succesvol experiment van het Bureau Regionale Veiligheidsstrategie Utrecht. Het bleek dat het beantwoorden van de extra vragen over de feitelijke toedracht van incidenten de meldingen duidelijker, concreter en vollediger maken. Dat werkt niet alleen beter als er aangifte gedaan moet worden, maar ook kan de organisatie op basis van verbeterde informatie ook efficiënter zelf in actie komen. Als mediator ben ik verheugd dat daarbij ook aandacht is voor de inzet van mediation, als reactie op agressie.

15137_200424fcnl181Lees meer in het blog dat ik samen met Esther van de Kamp van het bureau RVS schreef voor het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak.